İBAN DOLANDIRICILIĞI MAĞDURU NE YAPMALI?
Son zamanlarda ciddi mağduriyetlere yol açan IBAN dolandırıcılığı, failin çoğunlukla kara para aklama, vergi kaçırma veya özellikle dolandırıcılık suçundan elde edilen paranın izini kaybettirmek amacıyla kullandığı bir yöntemdir.
Genellikle “hesabını kısa süreliğine kullanacağız”, “sadece para girişi olacak”, “hiçbir sorumluluğun yok” gibi ifadelerle kandırılan hesap sahiplerinin IBAN bilgileri belirli bir menfaat karşılığında kullanılır ve bu hesaplar üzerinden suç gelirleri aktarılır.
Peki nedir IBAN kullandırmak?
Yalnızca IBAN numarasının paylaşılması anlamına gelmeyen IBAN kullandırma, uygulamada “IBAN kiralama” olarak da adlandırılır. Kişinin belirli bir ücret karşılığında kendisine ait banka hesabının kullanımını üçüncü kişilere bırakması durumudur. IBAN bilgisinin üçüncü kişilerle paylaşılmasıyla birlikte internet veya mobil bankacılık erişiminin sağlanması, hesap üzerinden gelen paranın başka hesaplara aktarılması gibi hesap sahibinin banka hesabı üzerindeki tüm tasarruf yetkisini fiilen üçüncü kişinin kontrolüne bırakmasıdır.
Türk Ceza Kanunu’nda banka hesabını başkasına kullandırma şeklinde özel bir suç tipi düzenlenmemiştir. Ancak bu eylem çoğu zaman Türk Ceza Kanunu m.158’de düzenlenen banka veya bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilir. Türk Ceza Kanunu’nda banka hesabını başkasına kullandıran için özel bir ceza maddesi yoktur. Bu nedenle banka hesabını kullandırma halini, genellikle TCK 158’de düzenlenen “Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması” nitelikli dolandırıcılık suçu çerçevesinde değerlendirme yapılır. IBAN kiralama suçu cezası dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ve elde edilen menfaatin iki katından fazla adli para cezasıdır. Bir kişi hesabını bir suça alet etmişse, bu eylem ya dolandırıcılık suçu olarak nitelendirilir ya da kişi beraat eder. Yani ortada özel bir “banka hesabı kiralama” suçu olmadığından, sonuç ya hâkimin beraat kararı vermesi ya da mahkûmiyet kararı verilmesi şeklinde ortaya çıkar.
Mahkemeler ve Yargıtay kararları, bankasını kullandıran sanıkların kastı ve menfaati olup olmadığından hareketle ayrım yapmıştır. Güncel içtihata göre, hesap sahibinin eyleminden para kazanç sağlamış olması veya ortak hareket edildiğini gösteren kanıt bulunması gerekir. Buna karşın, bazı yerel mahkeme ve bölge adliye mahkemesi kararlarında, hesap sahibinin dolandırıcılık suçu işlemeye yardım ettiği kabul edilmiş, mahkûmiyet verilmiştir. Genel kanaat, hesap sahibinin elde ettiği menfaat ve açık suç kastı varsa mahkûmiyet, yoksa beraat yolunu göstermektedir.
IBAN dolandırıcılığı mağduru olan kişilerin gecikmeden şu adımları atması önemlidir:
1. Banka ile hemen iletişime geçmek
o Hesabın geçici olarak kapatılması veya işlemlerin durdurulması talep edilmelidir.
2. Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmak
o Dolandırıcılık suçuna ilişkin şikayet yapılmalıdır.
3. Delilleri saklamak
o WhatsApp yazışmaları
o telefon kayıtları
o banka dekontları
o gönderilen IBAN bilgileri
4. Bir avukata başvurmak
o Özellikle hesap sahibinin cezai sorumluluğunun doğmaması için hukuki destek alınması önemlidir.
5. Şüpheli kişilerle iletişimi kesmek
o Hesap bilgileri veya şifreler kesinlikle paylaşılmamalıdır.
Sonuç olarak günümüzde IBAN kiralama veya hesap kullandırma şeklindeki uygulamalar ciddi cezai sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle banka hesaplarının üçüncü kişilere kullandırılması hem hukuki hem de cezai sorumluluk doğurabilecek riskli bir davranıştır.
Bu tür tekliflerle karşılaşıldığında hesap bilgileri kesinlikle paylaşılmamalı ve şüpheli durumlarda ilgili kurumlara başvurulmalıdır.
